Chương 01 — Vì sao các bạn học nhanh hơn con?

 

MẸ & BIN

Bin Hỏi

Chương 01 — Vì sao các bạn học nhanh hơn con?

Bin đang làm bài thì bỗng đặt bút xuống.

- Mẹ ơi.

Mẹ: Gì con?

Bin: Sao con thấy các bạn học nhanh hơn con nhỉ?

Mẹ nhìn Bin.

- Nhanh hơn thế nào?

Bin: Thì cô giảng xong các bạn làm được luôn. Có những bài con cứ phải nghĩ mãi.

Mẹ: Ừ. Mẹ cũng từng thắc mắc chuyện đó.

Bin hơi ngạc nhiên.

- Mẹ cũng thấy con học chậm à?

Mẹ: Có lúc.

Mẹ nghĩ một lát.

- Mà hồi con còn bé, chính chuyện đó làm mẹ rất khó hiểu.

Bin: Tại sao?

Mẹ: Vì có những lúc mẹ thấy con nghĩ rất nhanh. Một việc các bạn nghĩ ra một cách làm, con có thể nghĩ ra hai ba cách. Người ta bảo tô màu thế này, các bạn tô đúng như thế. Còn con lại thử màu này, đổi màu kia, tạo nên bức tranh sắc màu đẹp đẽ.

Bin cười.

Mẹ: Nhưng rồi lại có những chuyện rất đơn giản, mẹ giải thích mãi mà con vẫn mắc ở đó. Có lúc mẹ cũng nghĩ: Sao chỗ này đơn giản thế mà con không hiểu nhỉ?

Bin: Đúng đấy. Con cũng thấy thế.

Mẹ: Sau này mẹ mới dần hiểu ra một chuyện.

Bin: Chuyện gì ạ?

Mẹ: Có thể cái làm con nhanh và cái làm con chậm lại là cùng một thứ.

Bin ngẩng lên.

- Là sao?

Mẹ lấy một tờ giấy.

- Giả sử cô nói với cả lớp: “Việc này làm như thế này.”

Mẹ vẽ một đường thẳng:

A → B → C → D

- Một bạn nghe thấy, hiểu quy tắc, rồi đi tiếp.

Mẹ lại vẽ bên cạnh một hình khác. Từ A tỏa ra rất nhiều đường. B, C, D vây quanh A. Lại Thêm E và F.

- Còn con có thể bắt đầu hỏi: Tại sao phải đi từ A sang B? Có đường khác không? Nếu đi sang C trước thì sao? Điều này có giống cái hôm trước không? Nếu đổi một điều kiện thì quy tắc còn đúng không?

Bin nhìn những đường trên giấy.

- Thế nên các bạn đi đến D rồi mà con vẫn ở A?

Mẹ bật cười.

- Đôi khi đúng là như vậy.

Bin: Thế thì rõ ràng là con chậm hơn còn gì.

Mẹ: Ở đoạn đó thì đúng. Con chậm hơn.

Bin im lặng.

Mẹ nói tiếp:

- Nhưng câu chuyện chưa kết thúc ở đó.

Mẹ chỉ vào những đường Bin vừa nhìn.

- Nếu con cứ mắc ở A mãi thì việc nhìn thấy nhiều đường chẳng giúp được gì. 

- Nhưng nếu một ngày con hiểu được A, B, C, D và nối được chúng lại với nhau...

Mẹ khoanh cả hình.

- ...thì trong đầu con không còn chỉ có một con đường nữa. Con có cả một cái bản đồ.

Bin nhìn tờ giấy.

- Bản đồ để làm gì?

Mẹ: Đến một lúc nào đó, bài toán không còn bảo sẵn con phải đi A → B → C → D nữa.

Mẹ vẽ một dấu hỏi lớn.

- Nó chỉ đưa cho con một vấn đề.

Bin: Rồi sao?

Mẹ: Lúc ấy, một người chỉ quen đi theo từng bước đã học có thể không biết bắt đầu từ đâu.

- Còn người đã quen nhìn một việc từ nhiều phía có thể nhận ra: À, chỗ này liên quan đến cái kia. Nếu đi đường này không được thì thử đường khác. Hai thứ tưởng chẳng liên quan hóa ra có thể nối với nhau.

Bin suy nghĩ một lúc.

- Có phải vì thế mà có những bài rất dễ con lại làm lâu, nhưng thỉnh thoảng có bài khó con nhìn một lúc lại biết làm luôn không?

Mẹ: Đúng rồi! Khi kiến thức nền chưa đủ, việc nghĩ nhiều hướng có thể làm con bị mắc trong chính những câu hỏi của mình.

- Nhưng khi những kiến thức phía dưới đã chắc và nối được với nhau, con có thể không cần lần từng bước nữa.

Mẹ lấy bút nối hai điểm rất xa nhau trên tờ giấy.

- Con có thể nhảy từ đây...

Mẹ kéo một đường.

- ...sang đây.

Bin: Trong khi các bạn vẫn đang đi từng bước?

Mẹ: Có lúc như vậy.

Bin vui lên.

- Thế nghĩa là con giỏi hơn các bạn?

Mẹ: Không.

Mẹ trả lời ngay. Bin hơi cụt hứng.

- Nó chỉ có nghĩa là mỗi cách suy nghĩ có điểm mạnh và cái giá của nó. Bạn đi từng bước tốt có thể học rất nhanh, ít bị mắc ở những câu hỏi không cần thiết và làm những việc quen thuộc rất chính xác.

- Con nhìn nhiều hướng thì đôi khi thấy được những mối liên hệ người khác chưa thấy. Nhưng con cũng dễ đứng quá lâu ở một chỗ.

Bin: Vậy con phải học cách nào?

Mẹ: Cả hai.

Bin: Cả hai?

Mẹ: Ừ. Có lúc cần hỏi thật sâu. Nhưng cũng phải học nhận ra lúc nào mình đã hiểu đủ để tạm bước tiếp và quay lại tìm hiểu thêm sau.

Mẹ chỉ vào cái bản đồ.

- Mục tiêu không phải là đứng ở A lâu hơn mọi người. Mục tiêu là hiểu A đủ rõ để nó trở thành một phần trên của bản đồ trong đầu con.

Bin nhìn tờ giấy một lúc lâu rồi cầm bút lên.

Làm tiếp được hai dòng, Bin lại dừng.

- Mẹ ơi.

Mẹ: Gì con?

Bin: Nhưng tại sao ở đây lại phải chuyển vế đổi dấu?

Mẹ nhìn bài rồi nhìn Bin.

- Đấy.

Bin: Đấy gì ạ?

Mẹ cười.

- Giờ con lại đang đứng ở A.

Bin nhìn mẹ.

Mẹ: Để chúng ta cùng xem câu hỏi này có đáng để đứng lại không nhé.