Chương 02 — Có phải lúc nào muốn nhiều hơn cũng phải thêm vào?

 

MẸ & BIN

Những câu hỏi Toán học của Bin

Chương 02 — Có phải lúc nào muốn nhiều hơn cũng phải thêm vào?

Hôm sau, trên đường đi học, Bin vẫn còn nghĩ về bài Toán hôm qua.

Bin: Mẹ ơi.

Mẹ: Gì vậy con?

Bin: Hôm qua con hiểu vì sao trừ số âm lại thành cộng rồi.

Mẹ mỉm cười.

- Thế là tốt.

Bin: Nhưng con vẫn còn thắc mắc. Con tưởng đó chỉ là quy tắc trong Toán thôi. Ngoài đời... có bao giờ như thế không ạ?

Mẹ không trả lời ngay.

Hai mẹ con vừa bước vào nhà thì Bin bỗng dừng lại.

- Ơ... Sao hôm nay phòng khách rộng thế?

Mẹ: Mẹ có xây rộng ra  không?

Bin cười.

- Không ạ.

Mẹ: Thế sao con thấy rộng hơn?

Bin nhìn quanh. Mấy chiếc thùng giấy hôm qua còn nằm ở góc phòng đã biến mất.

Cậu reo lên:

- Con biết rồi! Mẹ bỏ mấy cái thùng giấy đi.

Mẹ: Đúng rồi. Có hai cách để căn phòng rộng hơn. Một là nới phòng rông ra. Hai là bỏ bớt đồ.

Bin gật gù.

- Cả hai đều làm phòng rộng hơn. Nhưng một cách là thêm... còn một cách là bớt.

Đi thêm vài bước, hai mẹ con đi ngang qua chiếc lợn tiết kiệm trên bàn. Mẹ cầm nó lên.

- Con muốn cuối tháng có nhiều tiền hơn không?

Bin: Có chứ ạ.

Mẹ: Có mấy hướng?

Bin trả lời ngay.

- Được cho thêm tiền.

Mẹ cười.

- Đúng. Nếu bà cho con thêm một triệu thì con sẽ có nhiều tiền hơn. Còn hướng khác thì sao?

Bin suy nghĩ.

- Tiêu ít đi?

Mẹ: Đúng. Nếu hôm nay con định mua một món đồ một trăm nghìn nhưng cuối cùng không mua nữa, thì cuối tháng con cũng còn nhiều hơn một trăm nghìn so với nếu con đã mua nó.

Bin ngẫm nghĩ.

- Con không có thêm tiền. Con chỉ... mất ít tiền hơn.

Buổi tối, Bin mở bài kiểm tra Toán. Nhìn những dấu gạch đỏ, cậu thở dài.

- Mẹ ơi. Con muốn lần sau được điểm cao hơn.

Mẹ nhìn bài kiểm tra.

- Có hai cách. Làm được nhiều câu đúng hơn. Hoặc...

Bin nhìn những câu sai của mình.

- Con sửa những lỗi con hay mắc. Nếu con sai ít đi... thì điểm cũng sẽ cao hơn.

Mẹ gật đầu.

- Đúng. Đôi khi con không cần làm thêm thật nhiều bài khó. Chỉ cần bớt những lỗi mình vẫn thường mắc.

Ngày hôm sau, Bin đang làm bài tập thì bỗng ngẩng lên.

- Mẹ ơi. Sao ngày nào con cũng thấy thiếu thời gian?

Mẹ cười.

- Nếu muốn có thêm thời gian làm việc, con có thể thức khuya hơn hoặc ngủ ít hơn.

Bin lắc đầu ngay.

- Con không thích cách đó.

Mẹ bật cười.

- Mẹ cũng không thích. Nhưng còn một cách khác. Bớt thời gian xem điện thoại. Bớt ngồi nghĩ mãi mà chưa bắt đầu. Bớt những việc không cần thiết.

Bin im lặng một lúc rồi mỉm cười.

- Con hiểu rồi. Con đâu có làm một ngày dài hơn. Con chỉ... bớt những thứ làm mất thời gian.

Tối hôm đó, hai mẹ con đi dạo. Bin nắm tay mẹ, đi được một đoạn thì bỗng lên tiếng.

- Mẹ.

Mẹ: Hử?

Bin: Con phát hiện ra một điều.

Mẹ: Điều gì?

Bin: Chuyện căn phòng, chuyện tiền, chuyện điểm, rồi cả chuyện thời gian nữa... chúng giống nhau.

Mẹ nhìn Bin.

- Giống nhau ở đâu?

Bin vừa đi vừa nghĩ.

- Muốn kết quả tăng lên, không phải lúc nào mình cũng phải thêm vào. Có lúc mình thêm thứ làm nó tăng. Nhưng cũng có lúc... mình bớt thứ đang làm nó giảm.

Mẹ mỉm cười.

- Đúng rồi. Hai việc đó hơi ngược nhau. Nhưng lại đưa kết quả đi về cùng một phía.

Bin chợt nhớ đến phép tính hôm qua.

- Giống như cộng số dương và trừ số âm!

Mẹ: Chính xác.

Bin nghĩ một lát.

- Con cứ tưởng cuộc sống phải học theo Toán.

Mẹ lắc đầu.

- Không. Con người nhìn thấy những điều xảy ra trong cuộc sống rồi dùng Toán học để mô tả chúng.

Bin mỉm cười.

Lần đầu tiên, cậu nhìn phép tính

4 − (−3) = 7

và không còn thấy nó là một quy tắc kỳ lạ.

Thêm vào và bớt đi có thể làm kết quả đi về cùng một phía — dù đó là hai con đường khác nhau.

BALO TOÁN HỌC

Có hai cách khiến một kết quả tăng lên:

Thêm điều làm kết quả tăng.

hoặc

Bớt điều làm kết quả giảm.

Ví dụ:

Không gian: thêm diện tích ↔ bớt đồ chiếm chỗ.

Tiền: thêm thu nhập ↔ bớt chi tiêu.

Điểm số: thêm câu đúng ↔ bớt câu sai.

Thời gian: thêm thời gian làm việc ↔ bớt thời gian lãng phí.

Trong Toán cũng vậy:

Cộng số dương → kết quả tăng.

Trừ số âm → kết quả cũng tăng.

Nhưng hai phép toán không phải là một.

Chúng là hai con đường khác nhau có thể đưa con số đi về cùng một phía.