Học Cho Cuộc Đời Và Học Cho Một Kỳ Thi
LÁ THƯ CỦA MẸ GỬI BIN
Học Cho Cuộc Đời Và Học Cho Một Kỳ Thi
Bin à,
Mẹ làm cho con tấm bản đồ này không phải để con học nhiều hơn.
Thật ra, mẹ mong điều gần như ngược lại.
Mẹ mong con hiểu mình học để làm gì, để con biết lúc nào một điều đáng dành thật nhiều thời gian và công sức, lúc nào chỉ cần làm đủ tốt, và lúc nào nên nhanh chóng hoàn thành nó để dành sức cho những điều quan trọng hơn.
Có hai việc trông khá giống nhau mà mẹ muốn con phân biệt.
Một là học cho cuộc đời mình.
Hai là học cho một kỳ thi.
Chúng đi cùng nhau rất nhiều.
Nhưng chúng không phải là một.
Những Điều Con Muốn Mang Theo Thật Lâu
Có những thứ mẹ mong con không học chỉ để làm bài kiểm tra.
Đọc và hiểu điều mình đọc.
Viết và diễn đạt suy nghĩ của mình.
Toán học.
Khả năng đặt câu hỏi.
Khả năng suy luận.
Ngoại ngữ.
Biết tìm thông tin, kiểm tra nó, học một kỹ năng mới.
Hay sau này là bất kỳ lĩnh vực nào con thực sự muốn giỏi.
Với những thứ ấy, đích đến không phải là:
Con được mấy điểm?
Mà là:
Khi không còn bài kiểm tra, con còn làm được không?
Đó là Mastery — Làm chủ.
Và hành trình ấy không kết thúc cùng trường học.
Sau này sẽ có rất nhiều điều chẳng còn ai giao bài cho con, chẳng có giáo viên kiểm tra, cũng chẳng có điểm số.
Con muốn biết một thứ.
Con tự tìm hiểu.
Con thử.
Con sai.
Con sửa.
Con sử dụng nó.
Rồi từ những gì đã biết, con lại học được những điều mới.
Đó là Lifelong Learning — Học tập suốt đời.
Mẹ nghĩ đây mới là việc học quan trọng nhất.
Nhưng Kỳ Thi Là Một Trò Chơi Khác
Trong cuộc sống của con sẽ có những cánh cổng.
Muốn đi qua một cánh cổng nào đó, đôi khi người ta yêu cầu con vượt qua một kỳ thi.
Khi ấy, điểm số quan trọng.
Và nếu điểm số quan trọng, mẹ không muốn con chỉ biết cúi đầu xuống và:
học nhiều hơn, làm nhiều bài hơn, thức khuya hơn, cố gắng nhiều hơn.
Mẹ muốn con ngẩng đầu lên và nhìn cả trận đấu.
Kỳ thi hỏi gì?
Người ta chấm điểm thế nào?
Phần nào quan trọng?
Phần nào thường xuất hiện?
Con đang mất điểm ở đâu?
Một giờ của con nên dành vào đâu để tạo ra khác biệt lớn nhất (tăng tổng điểm lên nhiều nhất)?
Đó là lúc con không chỉ cần biết Learning — cách học.
Con còn cần Strategy — chiến lược.
Strategy Và Tactics Không Giống Nhau
Strategy — Chiến lược là nhìn toàn bộ trận đấu và quyết định:
Mình sẽ dùng nguồn lực của mình như thế nào để đạt mục tiêu?
Còn Tactics — Chiến thuật là những cách cụ thể con sử dụng trong trận đấu ấy.
Ví dụ:
Strategy có thể là:
Con cần chắc toàn bộ phần cơ bản trước khi dành nhiều thời gian cho những câu cực khó.
Tactics có thể là:
Trong phòng thi, làm những câu chắc điểm trước rồi mới quay lại câu khó.
Strategy có thể là:
Phân tích các đề cũ để tìm ra ba dạng bài đang làm con mất nhiều điểm nhất.
Tactics có thể là:
Khi không chắc một câu trắc nghiệm, dùng elimination — loại trừ những đáp án chắc chắn sai.
Và cả những mẹo tốt cũng nằm ở đây.
Mẹ không nghĩ mẹo là xấu.
Nếu con hiểu luật chơi và tìm được một cách thông minh hơn, nhanh hơn để đạt kết quả, hãy dùng nó.
Đừng làm một việc mất ba giờ chỉ để chứng minh rằng mình chăm chỉ, nếu có cách tốt hơn để làm nó trong một giờ.
Vì Resources Không Vô Hạn
Con có:
Time — Thời gian.
Energy — Sức lực.
Attention — Sự tập trung.
Cả ba đều hữu hạn.
Một giờ khi con khỏe mạnh, tò mò và đầu óc tỉnh táo không giống một giờ khi con đã học cả ngày và chỉ muốn ngủ.
Bởi vậy, mẹ không muốn con nghĩ:
Còn thời gian thì phải học tiếp.
Đôi khi điều tốt nhất con có thể làm là đi chơi.
Chạy.
Đá bóng.
Đọc một thứ chẳng liên quan đến trường học.
Ngồi vẽ.
Nghe nhạc.
Nói chuyện với một người bạn.
Hay chẳng làm gì cả.
Đó không phải là thời gian bị lãng phí mà là thời gian cần thiết để reset cơ thể, cảm xúc và trí não.
Con cần giữ gìn khả năng học, suy nghĩ và yêu thích cuộc sống của mình.
Không Phải Thứ Gì Cũng Xứng Đáng Với Cùng Một Lượng Công Sức
Có thứ quan trọng với con.
Master it. — Hãy làm chủ nó.
Có thứ con không yêu thích, nhưng nó là cánh cổng cần đi qua.
Learn what is necessary. Understand the game. Use good tactics. Get through the gate.
Học những gì cần thiết. Hiểu cuộc chơi. Dùng chiến thuật tốt. Đi qua cánh cổng.
Và có những thứ chẳng quan trọng, cũng chẳng cần thiết.
Good enough is enough. — Đủ tốt là đủ.
Biết điều gì thuộc nhóm nào là một kỹ năng mà có lẽ con sẽ phải học cả đời.
Có Lúc Con Sẽ Phải Tập Trung Rất Nhiều
Mẹ cũng không muốn con hiểu lá thư này thành:
Lúc nào cũng phải nhàn.
Không phải vậy.
Sẽ có những thời điểm một mục tiêu thực sự quan trọng.
Một kỳ thi.
Một cuộc thi.
Một dự án.
Một cơ hội mà con rất muốn nắm lấy.
Khi ấy, có thể con phải tạm thời tập trung rất nhiều nguồn lực vào nó.
Ít chơi hơn một chút.
Bỏ bớt những việc không quan trọng.
Tập trung cao độ.
Mẹ không thấy điều đó có gì xấu.
Đó cũng là một năng lực:
Biết tập trung nguồn lực khi cần.
Nhưng khi trận đánh kết thúc...
hãy giải phóng nguồn lực.
Đừng biến trạng thái khẩn cấp thành cách sống bình thường.
Thi xong rồi thì thi xong.
Cánh cổng đã mở thì bước qua.
Trả thời gian và sức lực về cho cuộc sống của con.
Và Đây Là Điều Mẹ Mong Con Nhớ Nhất
Mẹ không mong con trở thành người luôn tìm cách làm ít nhất.
Mẹ cũng không mong con trở thành người luôn cố gắng nhiều nhất.
Mẹ mong con dần trở thành người biết điều gì xứng đáng với sự cố gắng của mình.
Khi gặp điều thực sự quan trọng:
Học thật. Hiểu sâu. Luyện tập. Làm chủ nó.
Khi gặp một cánh cổng cần vượt qua:
Hiểu luật chơi. Lập chiến lược. Dùng chiến thuật tốt. Vượt qua nó.
Khi một mục tiêu cần con:
Tập trung.
Khi nó đã kết thúc:
Buông nguồn lực ra.
Rồi dùng khoảng không ấy để chơi, nghỉ ngơi, khám phá, yêu thích một điều gì đó và học những thứ mà chính con muốn biết.
Bởi cuối cùng, Bin à,
điểm số có thể giúp con mở một số cánh cửa.
Nhưng điều con biết, điều con làm được, cách con suy nghĩ, khả năng tự học và con người mà con dần trở thành...
mới là những thứ ở lại và bước tiếp cuộc sống của con.
Mẹ.
Nhận xét
Đăng nhận xét